{"id":3890,"date":"2022-12-02T15:57:00","date_gmt":"2022-12-02T13:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/abibooks-project.eu\/bez-kategorii\/nabycie-podstawowych-umiejetnosci-czytania-pisania-i-liczenia-2-2-okreslenie-roli-wiedzy-drukowanej-w-erze-cyfrowej\/"},"modified":"2023-06-07T16:47:15","modified_gmt":"2023-06-07T14:47:15","slug":"nabycie-podstawowych-umiejetnosci-czytania-pisania-i-liczenia-2-2-okreslenie-roli-wiedzy-drukowanej-w-erze-cyfrowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/bez-kategorii\/nabycie-podstawowych-umiejetnosci-czytania-pisania-i-liczenia-2-2-okreslenie-roli-wiedzy-drukowanej-w-erze-cyfrowej\/","title":{"rendered":"Nabycie podstawowych umiej\u0119tno\u015bci czytania, pisania i liczenia (2\/2): okre\u015blenie roli wiedzy drukowanej w erze cyfrowej"},"content":{"rendered":"\n

W poprzednim artykule om\u00f3wili\u015bmy znaczenie znajomo\u015bci druku dla nabywania umiej\u0119tno\u015bci czytania, pisania i liczenia, a tak\u017ce obaw\u0119, \u017ce czynnik wspomagaj\u0105cy przysz\u0142e wyniki w nauce powinien opiera\u0107 si\u0119 na nabyciu kompetencji na etapie przededukacyjnym, zwykle najbardziej kompletnym w\u015br\u00f3d dzieci o sk\u0142onno\u015bciach autoedukacyjnych. Nasuwa si\u0119 zatem pytanie, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy poprawi\u0107 znajomo\u015b\u0107 druku na wczesnym etapie rozwoju dzieci, aby u\u0142atwi\u0107 im p\u00f3\u017aniejsze nabywanie innych podstawowych umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci niepokoi nas fakt, \u017ce to g\u0142\u00f3wnie przedwcze\u015bnie dojrza\u0142e dzieci mog\u0105 mie\u0107 nieproporcjonalnie du\u017c\u0105 ciekawo\u015b\u0107, aby przegl\u0105da\u0107 strony tajemniczych dla nich ksi\u0105\u017cek, a tym samym rozwija\u0107 tak\u0105 znajomo\u015b\u0107. W ci\u0105gu ostatnich kilku lat, a przede wszystkim w nast\u0119pstwie pandemii COVID 2019, zaobserwowali\u015bmy znaczny zwrot w kierunku ksi\u0105\u017cek cyfrowych. To sk\u0142ania nas do zastanowienia si\u0119: jaka jest rola ksi\u0105\u017cek elektronicznych w nabywaniu wczesnej wiedzy o druku oraz podstawowych umiej\u0119tno\u015bci czytania, pisania i liczenia? Czy mog\u0105 one stanowi\u0107 wyzwanie dla potencjalnie nier\u00f3wnej dystrybucji podstawowych umiej\u0119tno\u015bci w\u015br\u00f3d przedszkolak\u00f3w, gdy zapisuj\u0105 si\u0119 do wczesnej edukacji?<\/p>\n\n

Mo\u017cna by pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce ebooki nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do nabywania umiej\u0119tno\u015bci drukowania ze wzgl\u0119du na bardzo podstawow\u0105 obserwacj\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cki papierowe i ebooki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie, a w konsekwencji nabywanie umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zanych z prawid\u0142owym pos\u0142ugiwaniem si\u0119 jednym rodzajem ksi\u0105\u017cek mo\u017ce nie by\u0107 idealne do pos\u0142ugiwania si\u0119 innym rodzajem ksi\u0105\u017cek – w tym przypadku ebookami. Rzeczywi\u015bcie, ebooki s\u0105 czytane na ekranie, strony s\u0105 przewijane lub przesuwane zamiast przesuwane, tekst jest czasami czytany na g\u0142os, a ilustracje s\u0105 czasami animowane, podczas gdy tekst w ksi\u0105\u017cce drukowanej jest cichy, a ilustracje s\u0105 nieruchome. Wszystkie te r\u00f3\u017cnice podwa\u017caj\u0105 ide\u0119, \u017ce korzystanie z e-book\u00f3w mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wiedzy o druku w taki sam spos\u00f3b, jak korzystanie z ksi\u0105\u017cek drukowanych.<\/p>\n\n

Z drugiej strony, znacz\u0105ce badania wydaj\u0105 si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce ebooki mog\u0105 by\u0107 nadal przydatne do nabywania wczesnych umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania. W 2020 r. grupa badaczy przeprowadzi\u0142a badanie, w kt\u00f3rym zmierzy\u0142a – za pomoc\u0105 eksperymentu \u015bledzenia wzroku – uwag\u0119 dzieci na tek\u015bcie opowiadania, por\u00f3wnuj\u0105c wyniki mi\u0119dzy opowiadaniem w formacie drukowanym a cyfrowym. Wyniki pokaza\u0142y, \u017ce projekt synchronizacji pod\u015bwietlenia – funkcja, w kt\u00f3rej segmenty tekstu s\u0105 pod\u015bwietlane, gdy s\u0105 czytane na g\u0142os przez lektora (patrz zdj\u0119cie) – zach\u0119ci\u0142 dzieci do spojrzenia na tekst bardziej ni\u017c w przypadku formatu papierowego, w kt\u00f3rym taka funkcja nie by\u0142a mo\u017cliwa. W rzeczywisto\u015bci funkcja ta mo\u017ce by\u0107 kompensowana przez rodzica lub nauczyciela czytaj\u0105cego tekst wraz z dzieckiem, ale oznacza\u0142oby to, \u017ce wynikaj\u0105cy z tego rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania by\u0142by szybszy w\u015br\u00f3d dzieci z wi\u0119kszymi zasobami.<\/p>\n\n

\"Liao\"
Przyk\u0142ad strony ebooka z projektem synchronizacji pod\u015bwietlenia (Liao 2020 str 6)<\/figcaption><\/figure>\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, mo\u017cemy argumentowa\u0107, \u017ce wiele funkcji cyfrowych dost\u0119pnych w ebookach mo\u017cna wykorzysta\u0107 do stworzenia p\u0142ynniejszego do\u015bwiadczenia edukacyjnego dla dzieci. Manipulowanie literami, s\u0142owami i d\u017awi\u0119kami w formacie papierowym mo\u017ce by\u0107 rzeczywi\u015bcie k\u0142opotliwym procesem, jak pokazano poni\u017cej:<\/p>\n\n

\"L'arabe
Fragment L’Arabe du futur: Tome 2 (Sattouf), kt\u00f3ry ilustruje ograniczenia fizycznych ksi\u0105\u017cek w zakresie nabywania pewnych umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zanych z drukowaniem. (str 148)<\/figcaption><\/figure>\n

Popo\u0142udniami, kiedy mia\u0142am wolne, mama uczy\u0142a mnie czyta\u0107 i pisa\u0107 po francusku. Nienawidzi\u0142am tego. S\u0142owa by\u0142y napisane na malutkich kawa\u0142kach papieru i musieli\u015bmy nimi manipulowa\u0107, by tworzy\u0107 zdania.<\/p>\n\n

Innym powodem, dla kt\u00f3rego ebooki mog\u0105 by\u0107 podatne na rozwijanie wczesnych umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania u dzieci, jest fakt, \u017ce cz\u0119sto s\u0105 one wieloj\u0119zyczne. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c proces t\u0142umaczenia i dystrybucji jest bardziej p\u0142ynny, gdy mamy do czynienia z formatem cyfrowym, a nie drukowanym. Z drugiej strony istniej\u0105 dowody na to, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci w zakresie znajomo\u015bci druku rozwini\u0119te w jednym j\u0119zyku przez dziecko mog\u0105 w pewnym stopniu przenosi\u0107 si\u0119 na inny j\u0119zyk.<\/p>\n\n

Rzeczywi\u015bcie, w badaniu przeprowadzonym przez Bengochea i inni. naukowcy zmierzyli znajomo\u015b\u0107 druku w grupie dzieci w wieku oko\u0142o 5 lat i dwuj\u0119zycznych w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim i Maj\u00f3w Jukatec. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzieci te wykazywa\u0142y skromne umiej\u0119tno\u015bci w obu j\u0119zykach, zw\u0142aszcza w tym drugim. Nale\u017cy to jednak umie\u015bci\u0107 w kontek\u015bcie spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rych si\u0119 wychowuj\u0105, poniewa\u017c bardzo brakuje materia\u0142\u00f3w drukowanych w j\u0119zyku Maya Yucatec:<\/p>\n\n

Najbardziej rozpowszechnionym zasobem drukowanym w spo\u0142eczno\u015bci by\u0142y grafitti, przewa\u017cnie w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim. Wreszcie, w domach dzieci i na podstawie raportu rodzic\u00f3w uzyskanego za po\u015brednictwem kwestionariusza, \u015brednia liczba dost\u0119pnych ksi\u0105\u017cek wynosi\u0142a 0 (zakres 0-3). Teksty religijne, cho\u0107 rzadkie, by\u0142y na og\u00f3\u0142 jedynymi zasobami drukowanymi Maj\u00f3w dost\u0119pnymi w domach. (Bengochea 2017 p6)<\/p>\n\n

Innymi s\u0142owy, pomimo faktu, \u017ce dzieci nie mia\u0142y prawie \u017cadnego dost\u0119pu do zasob\u00f3w drukowanych w j\u0119zyku Maj\u00f3w Jukateckich, by\u0142y w stanie przenie\u015b\u0107 niekt\u00f3re ze swoich umiej\u0119tno\u015bci nabytych w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim na sw\u00f3j drugi j\u0119zyk ojczysty. W rezultacie wieloj\u0119zyczno\u015b\u0107 e-ksi\u0105\u017cek zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce czytelnicy m\u00f3wi\u0105cy kilkoma j\u0119zykami znajd\u0105 dzie\u0142a do przeczytania w co najmniej jednym z tych j\u0119zyk\u00f3w, zapewniaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci zdobyte w druku przenios\u0105 si\u0119 na umiej\u0119tno\u015bci w innych j\u0119zykach.<\/p>\n\n

Wreszcie, nie pomijajmy faktu, \u017ce nabywanie umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania za po\u015brednictwem e-book\u00f3w ma t\u0119 dodatkow\u0105 zalet\u0119, \u017ce pozwala czytelnikom jednocze\u015bnie rozwija\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci cyfrowe. \u0141atwo jest uwierzy\u0107, \u017ce m\u0142odsze pokolenia s\u0105 „cyfrowymi tubylcami”, innymi s\u0142owy, \u017ce s\u0105 z natury zaznajomieni z technologiami cyfrowymi, poniewa\u017c urodzili si\u0119 w erze, w kt\u00f3rej takie technologie ju\u017c istnia\u0142y. Jednak – i jak coraz cz\u0119\u015bciej donosz\u0105 nauczyciele – niestety nie jest tak, \u017ce wszystkie dzieci s\u0105 „obeznane z technologi\u0105” – lub maj\u0105 tendencj\u0119 do stawania si\u0119 takimi bez przeszk\u00f3d. Na poziom umiej\u0119tno\u015bci cyfrowych, podobnie jak na inne umiej\u0119tno\u015bci, wp\u0142ywaj\u0105 czynniki takie jak klasa, rasa, p\u0142e\u0107 i narodowo\u015b\u0107. (Hague 2011 str 9)<\/p>\n\n

Podsumowuj\u0105c, ebooki mog\u0105 by\u0107 u\u017cytecznym narz\u0119dziem do usuwania nier\u00f3wno\u015bci w\u015br\u00f3d dzieci we wczesnej edukacji, i dotyczy to zar\u00f3wno nier\u00f3wno\u015bci w zakresie wiedzy drukowanej i wynikaj\u0105cych z niej umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania, jak i nier\u00f3wno\u015bci w zakresie umiej\u0119tno\u015bci cyfrowych.<\/p>\n\n

Bibliografia<\/h2>\n\n
    \n
  • Bengochea, Alain, Laura M. Justice, and Maria J. Hijlkema. „Print knowledge in Yucatec Maya\u2013Spanish bilingual children: an initial inquiry.” International Journal of Bilingual Education and Bilingualism 20.7 (2017): 807-822.<\/li>\n\n\n\n
  • Hague, Cassie, and Sarah Payton. „Digital literacy across the curriculum.” Curriculum Leadership 9.10 (2011).<\/li>\n\n\n\n
  • Liao, Chia-Ning, et al. „Electronic storybook design, kindergartners’ visual attention, and print awareness: An eye-tracking investigation.” Computers & Education 144 (2020): 103703.<\/li>\n\n\n\n
  • Sattouf, Riad. L’Arabe du futur (Tome 2): Une jeunesse au Moyen-Orient (1984-1985). Allary \u00e9ditions, 2015.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W poprzednim artykule om\u00f3wili\u015bmy znaczenie znajomo\u015bci druku dla nabywania umiej\u0119tno\u015bci czytania, pisania i liczenia, a tak\u017ce obaw\u0119, \u017ce czynnik wspomagaj\u0105cy przysz\u0142e wyniki w nauce powinien opiera\u0107 si\u0119 na nabyciu kompetencji na etapie przededukacyjnym, zwykle najbardziej kompletnym w\u015br\u00f3d dzieci o sk\u0142onno\u015bciach autoedukacyjnych. Nasuwa si\u0119 zatem pytanie, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy poprawi\u0107 znajomo\u015b\u0107 druku na wczesnym etapie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3686,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-3890","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3890"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3891,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3890\/revisions\/3891"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/abibooks-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}